Search by category:
Văn mẫu lớp 12

Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Đề bài: Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Bài làm

Xuân Quỳnh (1942 – 1988), quê ở Hà Đông – Hà Tây ( nay là Hà Nội) Từ nhỏ gặp bất hạnh, tuổi thơ nhiều trắc trở. Cuộc đời đa đoan, nhiều thiệt thòi, lo âu, vất vả, trái tim đa cảm, luôn khao khát tình yêu, gắn bó hết mình với cuộc sống, luôn chăm chút nâng niu hạnh phúc bình dị, đời thường. Cái “ Tôi” giàu vẻ đẹp nữ tính, rất thành thật, giàu đức hi sinh, vị tha. Ở Xuân Quỳnh khát vọng sống, khát vọng tình yêu chân thành, mãnh liệt luôn gắn với cảm thức lo âu về sự phai tàn, đổ vỡ, những dự cảm bất trắc. Xuân Quỳnh là người hoạt động lĩnh vực nghệ thuật hăng hái và đam mê.

Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời chống Mỹ, cũng là gương mặt nhà thơ nữ đáng chú ý của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, bà được mệnh danh là “Nữ hoàng của thi ca tình yêu”. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc đời thường. Và Sóng là một trong những bài thơ tiêu biểu cho chất thơ đó của Xuân Quỳnh.

Những nhịp sóng cũng chính là những nhịp lòng,những con sóng trong tâm hồn của người đang yêu với những cảm xúc và trạng thái khác nhau. Hình tượng sóng xuyên suốt và bao trùm bài thơ, song hành với “Em”, có lúc tách đôi có lúc hòa nhập cộng hưởng. Ý nghĩa tả thực rất phong phú, sinh động theo quy luật, là ẩn dụ, sóng cũng có tình cảm, tâm hồn, tâm trạng, biết bộc bạch giãi bày như con người, sóng là em – nhân vật trữ tình trong bài thơ. Có ý nghĩa biểu tượng cho khát vọng tình yêu của Xuân Quỳnh, đó là hình tượng đẹp và xác đáng. Hình tượng quen thuộc nhưng trong bài thơ của Xuân Quỳnh sóng vẫn mang một vẻ đẹp riêng, độc đáo: mãnh liệt mà đầy nữ tính. Hình tượng sóng – tâm hồn em suy nghĩ, trăn trở về tình yêu:

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể”.

Hình tượng sóng được miêu tả ở những trạng thái đối nghịch nhau. Dữ dội/dịu êm. Ồn ào/ lặng lẽ. Xuân Quỳnh quan sát sóng bằng cả thị giác và thính giác để ghi lại những trạng thái khác nhau của con sóng trong tự nhiên. Những lúc biển động, bão tố phong ba thì biểu dữ dội , ồn ào còn những giây phút sóng gió đi qua biển lại hiền hòa trở về dịu êm lặng lẽ.

Xem thêm:  Hãy trình bày những cảm nhận của mình về đất nước của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong chương “Đất nước” (trích trường ca "Mặt đường khát vọng")

Xuân Quỳnh đã mượng hình tượng sóng để thể hiện nhịp lòng của chính mình trong một tâm trạng bùng cháy ngon lửa mãnh liệt của tình yêu. Nó cũng là tâm trạng và tính khí của người con gái khi yêu: có lúc dữ dội, có lúc yêu mãnh liệt hết mình với những nhớ nhung “ Cả trong mơ còn thức”, đôi khi ghen tuông, giận hờn vô cớ, và cũng có lúc dịu dàng, vị tha. Điều này không phải ai cũng nhìn, cũng cảm thấy được Xuân Quỳnh thật tinh tế nhưng cũng rất đỗi chân thành, đam mê, luôn rực cháy chất trẻ trung mãnh liệt, khao khát được sống hết mình và yêu cũng hết mình. Hai trạng thái tính khí đối ngược nhau nhưng nằm trong một chỉnh thể thống nhất làm nên gia vị của tình yêu.

“Sông không hiểu nổi mình

 Sóng tìm ra tận bể”

Hình ảnh sông nhỏ hẹp và bể rộng lớn cùng với đó là “Sông không hiểu nổi sóng”. Ba hình ảnh như bổ sung cho nhau, sông và bể làm nên đời sóng, sóng chỉ thực sự có đời sống riêng khi ra với biển khơi mênh mang thăm thẳm. Mạch sóng mạnh mẽ như bứt phá không gian chật hẹp để khát khao một không gian lớn lao. Hành trình ra tận bể chất chứa sức sống tiềm tàng, bền bỉ để vươn tới giá trị tuyệt đích của chính mình. Sóng không cam chịu một cuộc sống đời chật hẹp, tù túng nên nó làm cuộc hành trình ra biển khơi bao la để thỏa sức vẫy vùng. Tình yêu của Xuân Quỳnh cũng vậy, tình yêu của người phụ nữ cũng không thể đứng yên trong một tình yêu nhỏ hẹp mà phải vươn lên trên tất cả mọi sự nhỏ hẹp tầm thường để được sống với tình yêu cao cả, rộng lớn, bao dung. Đây là một quan niệm tình yêu tiến bộ và mạnh mẽ của người phụ nữ thời đại.

Xuân Quỳnh có quan niệm tình yêu mới mẻ: Người phụ nữ chủ động tìm đến với tình yêu để được sống với chính mình. Tình yêu mãi mãi là khát vọng của tuổi trẻ, nó làm bồi hồi xao xuyến rung động trái tim của đôi lứa, của con trai con gái, của anh và em.

“Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ”

phan tich bai tho song cua xuan quynh - Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Phân tích bài thơ Sóng

Từ “ Ôi!”: Cảm thán như tiếng lòng thốt lên từ nỗi thổn thức từ trái tim yêu. Nghệ thuật đối lập: “ Ngày xưa – ngày sau” càng làm tôn thêm nét đáng yêu của sóng. Sóng là thế, muôn đời vẫn thế vẫn dữ dội ồn ào vẫn dịu êm lặng lẽ như tình yêu tuổi trẻ có bao giờ đứng yên. Bởi tình yêu tuổi trẻ luôn khát khao và mơ ước. Nó làm ta bồi hồi khát khao và nhung nhớ. Tình yêu tuổi trẻ với những nhớ nhung giận hờn, cồn cào da diết. Đó là ước mơ hết sức bình dị, đời thường nhưng cũng thật cao cả. Xuân Quỳnh lí giải và cắt nghĩa về tình yêu bắt đầu từ quy luật của con sóng.

Xem thêm:  Chất thơ trong Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường (trích đoạn Ngữ Văn 12, tập 1)

 Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu?

 Em không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau.

Xuân Quỳnh cũng trở nên bế tắc, cho nên tình yêu mãi là đề tài muôn thủa, không có một định nghĩa nào đầy đủ về tình yêu. Xuân Quỳnh đã lí giải một cách hồn nhiên chân thành và đầy nữ tính. Đây là khổ thơ đặc biệt bởi trong bài thơ đây là khổ thơ 6 câu: trải dài như nỗi thao thức băn khoăn của tâm hồn thi sĩ trong đêm.

“Lòng em nhớ đến anh

 Cả trong mơ còn thức”

Xuân Quỳnh dùng từ “lòng” rất tinh tế để thể hiện nỗi nhớ của mình. Lòng là nơi sâu kín của tâm hồn , nơi bí mật thẳm sâu của tình yêu và nỗi nhớ. Nỗi nhớ không chỉ có mặt trong thời gian được ý thức mà còn gắn với tiềm thức – thời gian trong mơ -. Cách nói nghịch lí: “ cả trong mơ còn thức” – tình yêu làm cho em thao thức ngay cả trong giấc ngủ. Nhớ nhung da diết: nỗi nhớ luôn luôn thường trực. Em, sóng tách rời nhưng vẫn đi song đôi: Sóng vừa giống em, em vừa có nét riêng nhớ anh cả trong mơ còn thức. Đó là nỗi nhớ bao trùm cả không gian và thơ gian, nỗi nhớ cháy bỏng, mãnh liệt, chứng tỏ tình yêu cháy bỏng, mãnh liệt.Khát khao gặp gỡ, được yêu. Xuân Quỳnh thật mạnh dạn, táo bạo, không giấu cảm xúc chân thành từ con tim yêu.

Nghệ thuật đối, cách dùng từ đặc biệt, nói ngược :người ta thường nói: Xuôi nam, ngược Bắc Xuân Quỳnh lại nói: “Xuôi bắc ngược Nam” phải chăng tình yêu đã làm cho con người đảo lộn phương hướng? nhưng có một phương em không thể nào lẫn lộn, không thể nòa nguôi nhớ : đó là phương anh: Nơi nào em cũng nghĩ/ Hướng về anh một phương”. Anh là hệ quy chiếu của đời em, khẳng định lòng thủy chung chân thành.

Xem thêm:  Tổng hợp những bài văn mẫu lớp 12 hay nhất

“Ở ngoài kia đại dương” nơi trăm nghìn con sóng ngày đêm không biết mệt mỏi đang vượt qua giới hạn không gian thăm thẳm muôn vời cách trở để hướng vào bờ để ôm ấp nỗi yêu thương. Cũng như “em” muốn được gần bên anh, được hòa nhịp vào trong tình yêu với anh. Sóng xa vời cách trở vẫn tìm được tới bờ như tìm về cội nguồn của yêu thương, như em và anh vượt qua mọi khó khăn để đến với nhau, để sống trong hạnh phúc.

Thơ Xuân Quỳnh vừa dung dị, vừa sâu sắc, bởi có tình yêu nào mà không trắc trở, vượt qua được những thử thách ấy càng cứng minh cho ty chung thủy.  Xuân Quỳnh bộc bạch cả niềm hạnh phúc trong tình yêu và cả những suy nghĩ , lo âu về cuộc sống.Khát vọng về tình yêu vĩnh hằng:L

“Cuộc đời tuy dài thế

Năm tháng vẫn đi qua

Như biển kia dẫu rộng

Mây vẫn bay về xa”

Xuân Quỳnh là người phụ nữ từng trải đời ngay trong niềm hạnh phúc vẫn chứa đựng những lo âu. Những từ: “Tuy dài thế – vẫn đi qua – dẫu rộng” cho thấy Xuân Quỳnh sớm nhận ra cái hữu hạn của đời người – Cuộc đời tuy dài nhưng thời gan vẫn cứ chảy trôi, biển dẫu rộng không thể giữ được mây. Thơ Xuân Quỳnh mang đậm chất triết lí vê cuộc đời.

Xuyên suốt bài thơ là hình tượng sóng, có lúc sóng và em là một có lúc lại sóng đôi nhưng đều manh tính nhất quán. Mở đầu là một cuộc hành trình  khởi đầu, từ bỏ cái chật hẹp để tìm đến một tình yêu bao la, rộng lớn, cuối cùng là khát vọng được sống hết mình trong tình yêu, muốn hóa thân vĩnh viễn thành tình yêu muôn thủa.

Minh Anh